گياهان در ادب پارسي

مقدمه

گل

رابطه گياهان با ادبيات تنها به آثاري که درباره آن‌ها نوشته شده، محدود نمي‌شود. ادبيات در خلق تعابير، مفاهيم و تصاوير نو و زيباي خود بسيار از آنان بهره برده است . ادبيات فارسي نيز به بهره گيري از چنين مضمون سازي‌هايي ويژه است و ادباي آن، واژه گل يا نام هر يک از گل‌ها و گياهان را دست‌‌مايه ساختن تشبيه‌ها و کنايه‌هاي زيباي بسياري قرار داده‌اند.

واژه گل در متون ادب فارسي، گاه معناي رنگ سرخ يا رنگ رخسار به خود مي‌گيرد: 

بلبل نطقش به ناز، غنچه لب کرد باز

گشته ز مُل عارضش هم‌چو گل کامکار (خاقاني) 

دعوای بین حافظ وصائب وشهریاربرسر...

**بقول حافظ بزرگ ** :

اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را
به خال هندو يش بخشم سمرقند و بخارا را


**و صائب در پاسخ می گوید** :

سیاحت نامـه ی ابراهیم بیك

حاج زین العابدین مراغه ای (مراغه 1255 ق- استانبول 1328 ق) از معاصران دورﮤ ناصرالدین شاه قاجار بود. وی در جوانی به مسكو رفت و تابعیت كشور روسیه را پذیرفت و در آنجا به شغل تجارت مشغول شد. ولی سرانجام به خاطر عشق به میهن از تابعیت روسیه خارج گردیده و تبعیت ایران را پذیرفت و سپس به استانبول رفته تا پایان عمر در همانجا ماند. وی نویسندﮤ كتاب مشهور سیاحتنامـﮥ ابراهیم بیگ است. این كتاب كه دربارﮤ اوضاع اجتماعی ایران در عهد قاجار از زبان یك سیّاح خیالی نوشته شده، در بیداری ایرانیان سهم بسزایی داشته است.

رهی معیری

شادروان محمدحسن معیری متخلص به «رهی» در دهم اردیبهشت ماه ۱۲۸۸ هجری شمسی در تهران و در خاندانی بزرگ و اهل ادب و هنر چشم به جهان گشود. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در تهران به پایان برد، آنگاه وارد خدمت دولتی شد و در مشاغلی چند خدمت کرد. از سال ۱۳۲۲ شمسی به ریاست کل انتشارات و تبلیغات وزارت پیشه و هنر (بعداً وزارت صنایع) منصوب گردید. پس از بازنشستگی در کتابخانهٔ سلطنتی اشتغال داشت. وی همچنین در انجمن موسیقی ایران عضویت داشت. رهی علاوه بر شاعری، در ساختن تصنیف نیز مهارت کامل داشت. وی در سالهای آخر عمر در برنامهٔ گلهای رنگارنگ رادیو در انتخاب شعر با داوود پیرنیا همکاری داشت و پس از او نیز تا پایان زندگی آن برنامه را سرپرستی می‌کرد. 

جنبه های سوررئالیستی در بوف کور صادق هدایت / هادی خوش سیما

داستان های صادق هدایت را می توان در چهار گروه تقسیم بندی کرد:

۱ـ داستان های واقع گرا (رئالیستی): آبجی خانم، محلل، مرده خورها

۲ـ داستان های ناسیونالیستی: مازیار، پروین دختر ساسان و …

۳ـ داستان های طنز: حاجی آقا، توپ مرواری، میهن پرست

۴ـ روان داستان ها (داستان های سوررئالیستی): داش آکل، سه قطره خون، زنده بگور و بوف کور

داستان های بوف کور، زنده بگور، داش آکل، سه قطره و فردا از نظر نوع جزو نوول های روانی و از نظر اسلوب جزو داستان های سوررئالیستی محسوب می شوند.

ننگ بي پولي / ايرج پزشكزاد

ابوالفتح خان آشناي ما يك خانه به هشتاد و پنج هزار تومان خريده بود. البته امروز ديگر خانه هشتاد و پنج هزار توماني چيزي نيست كه قابل صحبت باشد ولي دوستان و بستگان او اين حرفها را نمي فهميدند و «سور» مي خواستند .ابوالفتح خان سور به معني واقعي نداد ولي يك روز ده پانزده نفر از آشنايان نسبي و سببي را براي صرف چاي و شيريني به خانه دعوت كرد. همان طور كه حدس مي زنيد بنده هم جزء اين عده بودم. چون ميهماني به مناسبت خريد خانه بود طبعاً تمام مدت صحبت در اطراف خانه دور مي زد يكي يكي مهمانان را در اطاقها گردش مي دادند و ابوالفتح خان و زنش شمس الملوك مي گفتند و تكرار مي كردند.

داستانهاي شاهنامه 8

 رفتن ايرج نزد برادران

آزرم ايرج


پس از آنكه فرستاده سلم و تور بازگشت فريدون در انديشه رفت. كس فرستاده و ايرج را پيش خوانده و گفت «اي فرزند، برادرانت مهرت از دل بيرون كرده و راه كين توزي پيش گرفته اند. هواي ملك در سر آنان پيچيده و از دو سو سپاه آراسته اند و قصد جان تو دارند. از روز نخست در طالع ايشان بدانديشي و ناپاسي بود. تو بايد كه هوشيار باشي و اگر به كشور خود پايبندي در گنج را بگشائي و سپاه بيارائي و آماده بنشيني. چه اگر با بدانديشان مهرورزي كني آنان را گستاخ تر كرده اي.»

دارالمجانين - نوشته مرحوم محمد علي جمالزاده - بخش دوم و پایانی

كور عصاكش
اواخر بهار:
«الحق كه بهار طهران بي نهايت دلكش و زيباست ولي افسوس كه مثل همه چيزهاي زيبا و دلكش عمرش به غايت كوتاه است. پرده برافكنده جلوه اي مي كند و دلها را ربوده از نو پرده نشين مي شود. حالا كه دستم از دامنش كوتاه شده قدرش را مي فهم و حسرتش را مي خورم.

آرايه هاي ادبي - بخش پنجم

 درس 5

1- مسمّط چيست؟

شعري است که از رشته هاي گوناگون پديد مي آيد و قافيه رشته ها متفاوت است و در هر رشته همه مصراعها به جز مصراع آخر هم قافيه اند.

2- حلقه اتصال همه رشته ها در مسمّط چه نام دارد؟

«بند» نام دارد که مصراع آخر هر بخش را گويند.

شرح غزلهاي حافظ 10

 1-دوش از مسجد سوی ميخانه آمد پير ما

چيست ياران طريقت بعد از اين تدبير ما

2-ما مريدان روی سوی قبله چون آريم چون

روی سوی خانه خمار دارد پير ما

3-در خرابات طريقت ما به هم منزل شويم

کاين چنين رفته‌ست در عهد ازل تقدير ما

4-عقل اگر داند که دل دربند زلفش چون خوش است

عاقلان ديوانه گردند از پی زنجير ما

5-روی خوبت آيتی از لطف بر ما کشف کرد

زان زمان جز لطف و خوبی نيست در تفسير ما

6-با دل سنگينت آيا هيچ درگيرد شبی

آه آتشناک و سوز سينه شبگير ما

7-تير آه ما ز گردون بگذرد حافظ خموش

رحم کن بر جان خود پرهيز کن از تير ما

غزلی نغز از فرصت شیرازی

دیدن روی تو و دادن جان مطلب ماست
پرده بردار ز رخسار که جان بر لب ماست

بت روی تو پرستیم و ملامت شنویم
بت پرستی اگر این است که این مذهب ماست

سعدی و حب وطن

دکتر اصغر دادبه

سعدیا «حب وطن» گرچه حدیثی است غریب نتوان مُرد به سختی که من اینجا زادم

«بارها گفته ام و بار دگر می گویم» که فرهنگ گرانسنگ ایران زمین، بنای عظیم و شکوهمندی است که در بنیاد نهادن، برافراختن و آراستن آن، تمام مردم، به ویژه خردمندان ِقوم، نقشی خاص داشته اند و چون نیک بنگریم برخی از گروه ها در برافراختن و آراستن این بنا و لاجرم در استمرار و بقای آن چندان موثر بوده اند که تامل کننده احساس می کند که اگر نقش موثر آنان نبود، این بنا برافراشته نمی شد و اگر برافراشته می شد، چندان درخور اعتنا نبود.

نقشِ خيالِ دوست در آينه رباعيات مولانا

کتاب ماه فلسفه و ادبيات

خسرو ناقد

يوهان وُلفگانگ فون گوته در يادداشتها و رساله‏هايى كه براى درك بهتر «ديوان غربى – شرقى» بر اين اثر جاودانه نوشته است، مبحثى نيز درباره ترجمه و انواع آن دارد كه در آن بيشتر بهترجمه آثار ادبى، بهويژه آثار منظوم، توجه داشته است. وى ترجمه آثار ادبى را بهسه نوع تقسيم می‏كند.

وضع شعر در دوران حافظ

وضع شعر در دوران حافظ

مقدمـــه

از ميان همه شاعران زبان فارسي بي گمان هيچ كس توفيق آن را نداشته است كه به اندازه حافظ ، مطلوب نظر خاص و عام قرار گيرد و فضاي ادب و فرهنگ فارسي را به خود اختصاص دهد . تا كنون كسي نتوانسته است راز محبوبيت خواجه شيراز را بگشايد . هر چه هست بايد اين را در دنياي شعر او جست ، زيرا آنچه از حافظ شيراز بدست ما رسيده چندان زياد و گوناگون نيست كه بتواند همه پسند ها و سليقه ها را خشنود سازد .

زیبایی شناسی در شعر

زیبایی شناسی در شعر 

--------------------------------------------------------------------------------
نظر کلی • 
فلسفه ی هنر است . گرچه در بند تعریف نمی آید، اما هنر را می شود با طبقه Aesthetics زیبایی شناسی.بندی های مختلفی مانند تجسم، شکل نامتناقض، بیان حس برانگیز و هدف اجتماعی بررسی کرد

آرايه هاي ادبي - بخش چهارم

بخش دوم

قالبهاي شعر فارسي

درس 4

1-      قالب قطعه چيست؟

شعري است حداقل در دو بيت که معمولاً مطلع آن مصرّع نيست و مصرعهاي زوج آن هم قافيه اند و وحدت موضوع دارد.

2-      قطعه سرايان مشهور را نام ببيريد؟

انوري (قرن 6)، ابن يمين (قرن 8)، پروين اعتصامي (قرن 14)

3-      ترجيع بند را تعريف کنيد؟

دلهای شما مرده است

بدون شرح

مدتی این مثنوی تاخیر شد

با درود خدمت همراهان گرامی ( مصطبه ) وقفه ای چند روزه پیش آمده بود که نتوانستیم مطالب جدید ارسال کنیم . دراین این مدت دوستان نازنین بسیاری با تماسهای تلفنی خود ، من کمترین را قرین شرم کردند که جا دارد از همه ی این بزرگواران به خاطر صبر جمیلی که در این مدت ایام فراق نمودند قدردانی نمایم . خوشبختانه مشکلات سایت با همراهی و همکاری سه تن از دوستان گرامی بنده به پایان رسید و در ادامه ی راه باز هم به همراهی شما نازنینان نیازمندیم .

برای فتح باب غزلی از سروده هایم را پیشکش می کنم .

با سپاس : مسعود مصطفائی فر (‌بی کس )

داستانهاي شاهنامه 6

نبرد ضحاك و فريدون

چون ضحاك با سپاه خود به شهر رسيد ديد همه مردم شهر از پير و جوان بر او شوريده و فريدون را به سالاري پذيرفته اند . مردمان چون از رسيدن سپاه ضحاك آگاه شدند يكباره بر آن تاختند. سپاهيان فريدون نيز به ياري آمدند. از بام و ديوار سنگ و خشت چون تگرگ بر سر سپاه ضحاك مي ريخت. هنگامه جنگ چنان گرم شد كه از گرد كارزار آسمان تيره گرديد و كوه به ستوه آمد. ضحاك بر خود مي پيچيد و بر رشك حسد خون مي خورد. وقتي دانست از سپاهش كاري ساخته نيست از لشكر جداشد و پنهان به كاخ خود كه به دست فريدون افتاده بود در آمد. ديد فريدون به جاي وي فرمان مي دهد و زر و گوهر مي بخشد و ارنواز و شهر نواز نيز به خدمت او در آمده اند.

شرح غزلهاي حافظ 9

1-رونق عهد شباب است دگر بستان را

می‌رسد مژده گل بلبل خوش الحان را

2-ای صبا گر به جوانان چمن بازرسی

خدمت ما برسان سرو و گل و ريحان را

اصطلاحات عرفانی دردیوان صرّاف تبریزی - دکتر سعید قره آغاجلو ، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی خوی

ازروزی که انسان پابه عرصه ی این جهان مادی گذاشت همواره درپی یافتن حقیقت وجودقدم برداشت،حقیقتی که باسوالاتی ازاین قبیل همراه بود،ازکجا آمدام؟آمدنم بهرچه بود؟هدف ازاین آمدن وخلقت وسرانجام انسان چه خواهد بود؟باتوجه به ابعادوجودی انسان هریک ازآنان درطول قرن ها وعصرها درابعاد مختلف معرفت یافته وهرکدام پاسخی ازحیطه ای به ظاهر متفاوت به این قبیل سوالات دادند،گروهی ازدایره ی هنربه عصاره ی کلک نقاش ازل نگریسته وعده ای ازحیطه ی جامع فلسفی درپی یافتن حقیقت هستی به کائنات پرداخته ودسته ای نیز با کشف رابطه ی علت ومعلولی درپی توجیه معقولی ازخلقت بوده انده اند.

گروهی ازجویندگان حقیقت نیزدرغم دوری وهجران به چشمه ی جوشان دل رسید ند وحقیقت را درونفحت فیه من روحی(1)یافتند:

20 مهر روز بزرگداشت حافظ شيرازي ، گرامي باد

امروز 20 مهر ماه روز بزرگداشت حافظ شيرازي است كه از بزرگترين شاعران ايران است و آوازه شهرتش در جهان پيچيده است. 
به گزارش ايلنا،حافظ شیرازی، شمس الدین محمددر سال 726 هـ.ق در شيراز متولد شد و در سال 791 ه.ق در همين شهر از دنيا رفت. 
شمس الدین محمد حافظ ملقب به خواجه حافظ شیرازی و مشهور به لسان الغیب از مشهورترین شعرای تاریخ ایران زمین است که تا نام ایران زنده و پا برجاست نام وی نیز جاودان خواهد بود. 
با وجود شهرت والای این شاعران گران مایه در خصوص دوران زندگی حافظ بویژه زمان به دنیا آمدن او اطلاعات دقیقی در دست نیست ولی در حدود سال 726 ه.ق در شهر شیراز به دنیا آمد است.

دارالمجانين - نوشته مرحوم محمد علي جمالزاده - بخش نخست

آزمودم عقل دورانديش را
بعد از اين ديوانه سازم خويش را
هست ديوانه كه ديوانه نشد
اين عسس را ديد و در خانه نشد
«مولوي»

سپاسگزاري
كانون معرفت «متجاوز از بيست سال است كه كتابهاي مرا به چاپ مي رساند واكنون خيال دارد كه آنهايي را كه تا به حال به چاپ رسانيده است به صورت كتاب جيبي نيز منتشر سازد.

طنز در ترجمه ها – ناصر نيرمحمدي

آقاي بي گناهي كه منحرف شد :  اخيرا كتابي خواندم از نويسنده اي به نام توماس مان، اهل آلمان كه گويا قريب 60 سال پيش يكبار جايزه ادبي نوبل هم گرفته است. شما اگر مختصري اهل ادبيات هستيد و هنوز جايزه اي چيزي نگرفته ايد، سعي كنيد اين كتاب را كه آثار برگزيده اوست تا هر كجا كه توانستيد بخوانيد تا به من حق بدهيد كه بگويم اين جايزه ادبي نوبل هم يك جور دكاني است مثل دكانهاي ديگر.

اهل دانشگاهم

اهل دانشگاهم

رشته ام علافی‌ست

جیب‌هایم خالی‌ست

پدری دارم

آرايه هاي ادبي – بخش سوم

بخش دوم

قالبهاي شعر فارسي

درس 3

1-      قصيده را تعريف کنيد و بنويسيد که از چه قرني و به تقليد از چه شعري پديد آمد؟

قصيده شعري است که مصراع اول و مصراعهاي زوج آن هم قافيه اند و تعداد ابيات آن از پانزده بيت بيشتر است. از نيمه قرن سوم ه.ق در ادبيات فارسي به تقليد از شعر عربي پديد آمد.

2-      اصلي ترين قسمت قصيده چه بخشي است؟ توضيح دهيد.

«تنه اصلي» قصيده است. زيرا مقصود اصلي شاعر را در بردارد و محتواي آن مي تواند مدح يا رثا يا وصف و پند و اندرز و يا حکمت و عرفان باشد.

داستان – نوشته غلامحسين ساعدي

خانه روبروی رود خانه بود. پل چوبی ساده و کوچکی دو طرف رود را به هم وصل می‌کرد. آن طرف رودخانه جنگل تاریک و ناشناسی بود و از ایوان خانه مانند دریای پهناور و سبز رنگی در تلاطم دائمی‌دیده می‌شد. هر  روز، دمدمه‌های غروب، پیر مرد می‌آمد و در صندلی راحتی روی ایوان می‌نشست و پیپ بزرگش را روشن می‌کرد و چشم به جنگل می‌دوخت.  زن جوانش، پشت به او، توی اتاق، جلو چرخ خیاطی می‌نشست و با خود مشغول می‌شد، گاهی دوخت‌ودوز می‌کرد و گاهی در خود فرو می‌رفت. زن، عصرها، از تماشای جنگل می‌ترسید و از پنجره کوچک عقبی، دشت را تماشا می‌کرد و پیر مرد فکر می‌کرد که زنش مشغول خیاطی و کارهای خانه است، به این جهت راحتش می‌گذاشت و گاه گاهی با صدای بلند زنش را صدا می‌کرد:”چیز جان، این صدا رو می‌شنوی؟ صدای این پرنده رو می‌گم،چه جوریه خدایا، خیلی عجیبه مگه نه؟”

نامه پیرزن به خدا

يک روز کارمند پستي که به نامه‌هايي که آدرس نامعلوم دارند رسيدگي مي‌کرد متوجه نامه اي شد که روي پاکت آن با خطي لرزان نوشته شده بود نامه‌اي به خدا

با خودش فکر کرد بهتر است نامه را باز کرده و بخواند.در نامه اين طور نوشته شده بود:

فارسي شكر است – نوشته ي مرحوم محمد علي جمال زاده

درباره نويسنده

محمد علي جمال‌زاده در سال 1309 هجري قمري در اصفهان به دنيا آمد. از دوازده سالگي به بيروت و سپس به فرانسه و سوئيس رفت و ديپلم علم حقوق خود را در فرانسه دريافت كرد. او كه در هفدهم آبان 1376 شمسي در شهر ژنو وفات يافت، از عمر طولاني يكصد و شش ساله‌ي خود تنها سيزده سال را در ايران گذراند.

اما در تمام عمر همواره با ياد ايران زيست، هر روز كتاب فارسي ‌خواند و هرچه تاليف و تحقيق كرد به زبان فارسي بود. داستان «فارسي شكر است» نخستين نوشته‌ي داستاني اوست كه آن را سرآغاز داستان نويسي جديد فارسي دانسته‌اند.
برخي از آثار او از اين قرار است:

داستان – نوشته ي محمود دولت آبادي

مردي که در کوچه مي رفت هنوز به صرافت نيفتاده بود به ياد بياورد که سيزده سالي مي گذرد که او به چهره‌ي خودش درآينه نگاه نکرده است. همچنين دليلي نمي‌ديد به ياد بياورد که زماني در همين حدود مي‌گذرد که او خنديدن خود را حس نکرده است.

قطعا” به ياد گم شدن شناسنامه‌اش هم نمي‌افتاد اگر راديو اعلام نکرده بود که افراد مي‌بايد شناسنامه‌ي خود را نو، تجديد کنند. وقتي اعلام شد که شهروندان عزيز مواظف‌اند شناسنامه‌ي قبلي‌شان را ازطريق پست به محل صدور ارسال دارند تا بعد از چهار هفته بتوانند شناسنامه‌ي جديد خود را دريافت کنند، مرد به صرافت افتاد دست به کار جستن شناسنامه‌اش بشود، و خيلي زود ملتفت شد که شناسنامه‌اش را گم کرده است. اما اين که چراتصور مي‌شود سيزده سال از گم شدن شناسنامه‌ي او مي‌گذرد، علت اين که مرد ناچار بود به ياد بياورد چه زماني با شناسنامه اش سر و کار داشته است، و آن

ابن سینا و شاگردش بهمنیار و پاسخی به تحریف پان ترکیستها

يكي از قربانيان بزرگ پروژه‌ي تمدن‌خواری پان ‌تركيسم، دانشمند برجسته ایرانی ابو علی ابن سینا است.  هر چند تاكنون تاريخ‌بافان پان ‌تركيست نتوانسته‌اند هيچ گونه مدرك و سندي را در اثبات ادعاي خود مبني بر «ترك تبار» بودن این دانشمند به پیش آرند، ولی در مقابل، ایرانی بودن این دانشمند  بزرگ چنان روشن است كه همواره در نزد پژوهشگران بدیهی تلقی شده است.  شادروان دهخدا پاسخ کامل و بسنده در لغتنامه خود به ایرانستیزان داده است که آن را با هم میخوانیم.  اما پیش از خواندن آن، شایسته است که به یکی از شاگردان ابو علی سینا به نام بهمنیار پسر مرزبان اشاره نماییم.

چگونگی تبدیل دیوان از فارسی به عربی در زمان حجاج

متن زیر صفحات 117 تا 119 کتاب دو قرن سکوت نوشته ی عبدالحسین زرین کوب است که داستان تبدیل دیوان حکومتی از فارسی به عربی در زمان حجاج است. عبدالحسین زرین کوب این اتفاق را آغازی برای افول زبان فارسی و از میان رفتن تدریجی بسیاری واژگان این زبان می داند. متن کتاب چنین است:

نقل دیوان از پارسی به تازی در روزگار حجاج نیز از عمده ی ضعف و شکست زبان ایران گشت. دیوان عراق تا روزگار حجاج به خط و زبان فارسی بود، حساب خراج ملک و ترتیب خرج لشکریان را دبیران و حسابگران فرس نگاه می داشتند. در عهد حجاج، تصدی این دیوان را زادانِ فرخ داشت. حجاج در کار اهتمام بسیار می ورزید و چون به موالی و نبطی ها دشمن بود در صدد بود که کار دیوان را از دست آنها باز ستاند. در دیوان ِ زادان فرخ، مردی بود از موالی تمیم، نامش صالح بن عبدالرحمن که به فارسی و تازی چیزی می نوشت. و این صالح، در بصره زاده بود و پدرش از اسرای سیستان بود. در این میان حجاج صالح را بدید و بپسندید و بنواخت و به خویشتن نزدیک کرد. صالح شادمان گشت و چون یک چند بگذشت، روزی با زادان فرخ سخن می راند. گفت بین من و امیر واسطه تو بوده ای. اکنون چنین بینم که حجاج را در حق من دوستی پدید آمده است و چنان پندارم که روزی مرا بر تو در کارها پیش دارد و تو را از پایگاه خویش براندازد. زادان فرخ گفت باک مدار. چه، حاجتی که او به من دارد بیش از حاجتی است که من به او دارم. و او به جزمن کسی را نتواند یافت که حساب دیوان وی را نگه دارد. صالح گفت که اگر من بخواهم که دیوان حساب را به تازی نقل کنم، توانم کرد. زادان فرخ گفت اگر راست گویی چیزی نقل کن تا من ببینم. صالح چیزی از آن به تازی کرد. چون زادان فرخ بدید به شگفت شد و دبیران را که در دیوان بودند گفت خویشتن را کاری دیگر بجویید که این کار تباه شد.

مولانا نه تورك بود نه اوزبك – نقل از سايت ( تاجيكم )

پیش از این نبشته ی یک پان تورکیست را نشر کردیم که اوزبیک بودن مولانا جلال الدین بلخی را به خیال خود اثبات کرده بود . اکنون نوشتار دیگری را به نشر می سپاریم که پاسخ دروغ بافی های آن پان تورکیست را داده است . ادامه ی مطلب را بخوانید:

غرض‌ها تیره دارد دوستی را ،

پاسخی به مقاله «مولانا ترک است و فقط چند روزی از خاک ایران رد شده، چند روز پیش به طور تصادفی گذارم به تارکده‌ای افتاد که به مناسبت بزرگداشت سال مولانا جلال‌الدین محمد بلخی، عارف و شاعر پرآوازه‌ی ایرانی، برپا شده بود. نوشته‌ای در آنجا خواندم به قلم آقایی به نام «سعید نسفی» با این ادعا که “مولانا ترک است و فقط چند روزی از خاک ایران رد شده”. تاریخی در بالا یا پایین نوشته ندیدم بنابراین نمی‌دانم که این نوشته چقدر قدیمی است.

کل ادعای ترک بودن مولانا جلال‌الدین محمد بلخی آن قدر بی‌پایه و مسخره است که مرغ پخته را بر سر سفره به خنده می‌اندازد. اما باید بدین گونه ادعاها پاسخ کافی و مستدل داد تا ناآگاهان باور نکنند.

انجمن‌های ادبی هند در دوران تيموری

انجمن‌های ادبی هند در دوران تيموری

مقدمه

دربار گوركانيان هند، مهم‌ترين و بزرگ‌ترين كانون ادبي در حوزه زبان و ادب فارسي در فاصله قرن دهم تا اواسط قرن دوازدهم است. آنچه در هند عصر تيموري در ميانه جامعه ادبي سخت رايج بود، برگزاري مجالس و محافل ادبي بود كه «مجلس مشاعره»خوانده مي‌شد. هر چند مركزيت محافل ادبي حوزهي هند در دربار بود.

گنج اندیشه حکیم عمر خیام نیشابوری

چون مرده شوم خاک مرا گم سازید / احوال مرا عبرت مردم سازید

حکیم عمر خیام نیشابوری، از حکما، ریاضی‌دانان و شاعران بزرگ ایران در اواخر قرن ‌5 و اوایل قرن ‌6 است که طرز بیان مسلک و فلسفه او تاثیر به سزایی در ادبیات فارسی به جای نهاده و میدان وسیعی برای جولان اندیشه دیگران فراهم کرده است.حکیم عمر خیام که بی‌شک از مفاخر ملی ایران و از نوابغ فلسفه جهان است، سال ‌430 هجری در یکی از قریه‌های نیشابور متولد شد. گفته شده است حکیم ابوالفتح یا ابوحفص عمر ابراهیم خیام که القابی نظیر خواجه امام، حجه‌الحق، سیدالحکما و فیلسوف‌العالم را به او نسبت داده‌اند، علاوه بر ریاضیات و نجوم، در علم حکمت و تفسیر و حدیث نیز مهارت داشته است.
در حکایتی آمده است که روزی خیام بر شهاب‌الاسلام عبدالرزاق پسر ابوالقاسم عبدالله ‌بن علی وزیر سلجوقی و برادرزاده نظام‌الملک وارد شد که در آن مجلس از اختلاف قرائتها در مورد آیه‌ای از قرآن سخن می‌گفتند که خیام نیز وجهی از این قرائتها را بر وجوه دیگر ترجیح داد.

حرف نشخوار آدمی‌زاد است -علي اكبردهخدا -چرندپرند

اگرچه دردسر می‌دهم، اما چه می‌توان كرد نُشخوار آدمي‌زاد حرف است. آدم حرف هم كه نزند دلش می‌پوسد. ما يك رفيق داريم اسمش دَمدَمی‌است. اين دمدمی‌حالا بيشتر از يك سال بود موي دماغ ما شده بود كه كبلايي ! تو كه هم از اين روزنامه نويس‌ها پيرتري هم دنيا ديده‌تري هم تجربه‌ات زيادتر است، الحمدلله به هندوستان هم كه رفته‌اي پس چرا يك روزنامه نمی‌نويسي؟!

می‌گفتم: عزيزم دمدمي! اولاً همين تو كه الآن با من ادعاي دوستي می‌كني آن وقت دشمن من خواهي شد. ثانياً از اينها گذشته حالا آمديم روزنامه بنويسيم بگو ببينم چه بنويسيم؟ يك قدري سرش را پايين می‌انداخت بعد از مدتي فكر سرش را بلند كرده می‌گفت: چه می‌دانم از همين حرفها كه ديگران می‌نويسند: معايب بزرگان را بنويس؛ به ملت، دوست و دشمنش را بشناسان. می‌گفتم: عزيزم! والله

بِالله اين جا ايران است اين كارها عاقبت ندارد. می‌گفت: پس يقين تو هم مستبد هستي.

بسی رنج بردم در این سال سی

فردوسی بزرگترین حماسه سرای تاریخ ایران و یکی از برجسته ترین شاعران جهان شمرده می شود این مطلب مختصری از زندگی و عقاید این بزرگ مرد می باشد:

زادگاه او: مولد این شاعر بزرگ دهکده ((باژ)) یا ((باز)) از طابران طوس است.دولتشاه سمرقندی او را از مردم دهکده ((رزان)) دانسته است اما گمان می رود که اشتباه او ناشی از عبارت نظامی عروضی در چهار مقاله باشد که نویسد هنگامی که هدیه سلطان محمود به طوس رسید((جنازه فردوسی را به دروازه رزان فرو همی بردند))

سال تولد:درباره تاریخ تولد فردوسی روایات تذکره ها و تاریخ ها پریشان است.در نسخه های معتبر شاهنامه سالهای عمر او تا هفتاد و شش و نزدیک هشتاد یاد شده است و با توجه به سال درگذشت فردوسی می توان تاریخ نسبتا دقیقی برای تولد او یافت.

سیمای سیمرغ در شاهنامه و منطق‌الطیر – احمد کريمی حکّاک

سیمای سيمرغ در اساطير و منابع مکتوب فارسی باستان و میانه از آغاز با سه ويژگي بارز رقم خورده است: بزرگی جثه، قدرت شفابخشی و حراستگری، و، مهم تر از همه، دانائی و رازدانی دور از دسترس آدميان خاکزي که سیمرغ را ،چه در بُعد جسماني و چه در ساحت فکري و معنوي، به پدیده ای برتر از انسان بدل مي کند. چنین دانائی و رازدانی را مي بايست پيش از ديگر ويژگي هاي سیمرغ بررسید، چه، در فرهنگ های بدوی بارزترین وجه تمایز بالداران افسانه ای از ديگر جانوران است و به آنان جا و مقامی منحصر به فرد در فراسوی جهان مادی و طبیعی می بخشد.

از شاهد بازی تا عرفان، همراه با محمود و ایاز

“هر كنج دلم را پسري كرده تصرف                     اين خانه مگر وقف بر اولاد ذكور است”

“ضياء قزويني”

دلبستگي سلطان “محمود غزنوي” به “اياز” رابطه اي است دستخوش تاويل هاي گوناگون. در اين پژوهش بر آنم كه اين رابطه را از زواياي ديد نويسندگان و شاعران مختلف و تا اندازه اي از چرايي اين آراي متفاوت بررسي كنم. چگونه است كه ابوالفضل بيهقي گونه اي به اين قضيه مي نگرد و نظامي عروضي، سعدي، حافظ، عطار، شمس تبريزي و … به گونه هايي ديگر.

اي مدني برقع و مكي نقاب

اي مدني برقع و مكي نقاب
سایه نشین چند بود آفتاب!؟

این بیت از مشهورترین ابیات منظومه مخزن الاسرار نظامی است در نعت رسول گرامی اسلام(ص). نظامی از آفتاب رسالت می خواهد که از سایه نشینی, یعنی پوشیدگی و انزوا در مدفن خویش دست بردارد و به فریاد مسلمانان برسد.

عبارت شارحان اما در توضیح “مدنی برقع” و “مکی نقاب” مختلف است و  اغلب متکلفانه و نمی تواند مقصود نظامی را به روشنی بیان کند.برای اینکه سابقه بحث روشن شود, نظری می افکنیم به دیدگاههای شارحان گرامی در ذیل این بیت و بعد از نقل هر سخنی به اختصار به نقد آن می پردازیم:

به نظر مرحوم وحید دستگردی, مفهوم بیت از این قرار است:

« یعنی ای کسی که از مسقط الراس مکه و مدفن مدینه برقع و نقاب بر روی گذاشته ای,

دهخدا – برگرفته از: روزنامه اعتماد سه شنبه 8 ارديبهشت1383

درباره‌ علي‌ اكبر دهخدا ،نخستين‌ ستون‌ نويس‌ مطبوعات‌ ايران‌ كودك‌ دوره‌ طلايي‌ استاد علي‌ اكبر دهخدا از خبره‌ ترين‌ وفعال‌ ترين‌ استادان‌ ادبيات‌ فارسي‌ در روزگار معاصر است‌ كه‌ بزرگترين‌ خدمت‌ رابه‌ زبان‌ فارسي‌ در اين‌ دوران‌ انجام‌ داد.دهخدا علاوه‌ بر اينكه‌ دانشمند و محقق‌ بزرگي‌ بود مبارز جدي‌ و كوشايي‌ نيز در انقلاب‌ مشروطه‌ محسوب‌ مي‌ شد. او مبارزه‌ را نيز از راه‌ نوشتن‌ ادامه‌ مي‌ داد و مطالب‌ خود عليه‌ رژيم‌ مستبد قاجار را در روزنامه‌”صور اسرافيل‌” كه‌ از روزنامه‌ هاي‌ پرفروش‌ و مطرح‌ آن‌ زمان‌ بود چاپ‌ مي‌ كرد.

لغت‌ نامه‌ كه‌ بزرگترين‌ و مهمترين‌ اثر دهخدا محسوب‌ مي‌ شود 45 تا 50 سال‌ از وقت‌ دهخدا را گرفت‌. يعني‌ سالها بيش‌ از آنچه‌ حكيم‌ ابوالقاسم‌ فردوسي‌ صرف‌ شاهنامه‌ خود كرد.

رودکی سمرقندی نیای بزرگ شعر پارسی – پرتو نادری

ابوعبدالله رودکی سمرقندی ، نیای بزرگ شعر فارسی دری  چنان کوهی بشکوهی در آن سوی سده های دور ایستاده است.چنان کوهی که گویی همه ء  دریای خروشان و پهناوری شعر فارسی دری از آن سرچشمه می گیرد.

چنین است که گاهی او را به نام استادشاعران و گاهی به نام سلطان شاعران ستوده اند.

جایی در شرح احوال او می خوانیم که:

« در بیان مقام رودکی همین بس که او راه شاعری و زبان آوری را بر امثال دقیقی و کسایی مروزی و فردوسی کشود و پایه ء استوار شاعری سراینده گانی مانند عنصری و فرخی و عسجدی و منجک ونا صر خسرو را بنا نهاد.»

رودکی را در خراسان اسلامی  نخستین شاعر صاحب دیوان

خوانده اند ؛ اما این نکته قابل تاًمل است که صد و اند سال

پیش از رودکی حنظله ء بادغیسی  شعر می سروده  و شاعر صاحب دیوان بوده است.